اثر ويتامين C بر طيور

تاريخچه

ويتامين c يا اسيد آسكوربيك تنها براي انسان ، پستانداران عالي و خوكچه ي هندي لازم است .

كمبود اين ويتامين باعث اسكوروي ((Scurvy)) مي شود كه به وسيله ي خيز ، لاغري و اسهال مشخص مي گردد.

 

اين شرايط از زمان هاي قديم شناخته شده بوده است . سال هاي طولاني اين بيماري با استفاده از گوشت ، ميوه و مركبات تازه در غذاي روزمره ي انسان ها درمان و حتي پيشگيري مي شد.اين مواد خوراكي بهترين منابع حاوي عامل پيشگيري كننده ي اسكوروي مي باشند.

در سال 1928 آلبرت سزنت گيورگي ماده اي را از پرتقال ، شيره ي كلم و غدد آدرنال گاو نر اخته جدا كرد و نام آن را اسيد هگزورونيك نهاد . اين ماده كه امروزه به نام ويتامين c موسوم است ، باعث بهبود اسكوروي مي شود و چون فعاليتي مشابه  فرآورده هاي طبيعي حاوي اين ماده دارد ، لذا به عنوان ويتامين شناخته شده است.

 

 

      آلبرت سزنت گيورگي

 

ساختار و ويژگي ويتامين C

ويتامين C از نظر شيميايي به عنوان L- آسكوربيك اسيد شناخته شده است.اسيد آسكوربيك از گلوگز از طريق مسير اسيد گلوكورونيك و اسيد گلونيك لاكتون در كليه ساخته مي شود.

ويتامين C تركيبي بي رنگ ، بلوري و محلول در آب با يعضي خواص اسيدي و احيا كنندگي قوي است. ويتامين C ، در محلول اسيدي در برابر حرارت مقاوم بوده ،  اما در حضور مواد قليايي براحتي تجزيه مي شود. تخريب ويتامين C در معرض نور تسريع مي گردد.

 

 

وظايف متابوليكي ويتامين C

ويتامين C براي هيدروكسيلاسيون پرولين لازم است كه اين فرايند نيز جهت ساختن پروكلاژن انجام مي شود.در واقع علائم كلاسيك اسكوروي در انسان ناشي از نقصان در ساخت كلاژن است.

آسكوربيك اسيد در انتقال يون هاي آهن از ترانسفرين موجود در پلاسما به فريتين كه به عنوان ذخيره اي از آهن در مغز استخوان ، كبد و طحال عمل مي كند ، نقش مهمي دارد.

ويتامين C به عنوان يك آنتي اكسيدان  همراه با ويتامين E در محافظت از سلول ها در برابر صدمات ناشي از اكسيداتيو راديكال هاي آزاد نقش دارد.

به نظر مي رسد ويتامين C در هيدروكسيلاسيون اسيد هاي آمينه نظير فنيل آلانين كه مي تواند به آدرنال (هورمون ضد تنش ) تبديل شود ، نقش دارد.

علائم كمبود

در انسان عارضه رايج در اثر كمبود ويتامين C عارضه ي اسكوروي است كه مشخصات آن ادم ، بيحالي ، لاغري و اسهال مي باشد.

از آنجا كه حيوانات مزرعه قادر به ساخت اين ويتامين هستند ، معمولاً علائم كمبود در آن ها ظاهر نمي شود.

كمبود  ويتامين C باعث بروز نواقص ساختماني در غضروف ، دندان ها ، بافت هاي پيوندي ، ماهيچه اي و همچنين كاهش مقاومت حيوان و انسان در برابر عفونت ها خواهد شد.

احتياجات و سميت ويتامين C در طيور

در مواقع ضروري  استفاده از 200- 250 قسمت در ميليون مكمل ويتامين C  باعث افزايش غلظت پلاسماي خون مي شود.

 بالناو و همكاران در سال 1991 بيان كردند كه افزودن يك گرم آسكوربيك اسيد در هر ليتر آب آشاميدني ، مي تواند از افت كيفي پوسته ي تخم مرغ ناشي از وجود نمك (2 gr/L ) در آب آشاميدني جلوگيري به عمل آورد ، البته اين كار باعث بهبود كيفيت بد پوسته ي تخم مرغ    

نمي شود و فقط مي تواند از بروز آن جلوگيري كند.

مسموميت ويتامين C هنگام مصرف 20 – 30 برابر حد طبيعي آن روي مي دهد كه در اين حالت باعث اختلال در  سامانه ي اكسيداز در كبد مي شود. يكي از علائم مصرف مقادير زياد 

 ويتامين C ، تجمع بيش از حد آهن در كبد است.

منابع و مآخذ

1.    ليسون ، ا . سامرس ، جان . دي : تغذيه طيور . ترجمه محمود شيوازاد و عليرضا صيداوي . چاپ اول . انتشارات دانشگاه تهران ، تهران ، 1384.

2.    مكدونالد ، پ . ادواردز ، آر. اف . گرين هال ، ج . اف . د . مورگان ، سي. اي : تغذيه دام . ترجمه دكتر بهمن نويد شاد و مهندس عليرضا جعفري صيادي . چاپ اول . انتشارات حق شناس ، رشت ، 1386 .

3.    قيصري ، ع ؛ علي بابايي ، ز ؛ قرباني ، غ ؛ اديب ، م و صادقي ، ق : مجموعه كتاب هاي علوم دامي . جلد اول . چاپ دوم . انتشارات موسسه علمي دانش پژوهان برين ، اصفهان ، 1384 .