گروه علوم دامي دانشگاه آزاد اسلامی مشهد

علوفه آغازگر در جیره گوساله ها

 مقدمه

گياهان قادر هستند که دسته­ی وسيعی از ترکيبات فنولی را با نام عمومی فلاونوييد، در طول رشد و نمو طبيعی خود توليد کنند [3]. تحقيقات اخير، خواص متعددی را برای نشان دادن اهميت اين ترکيبات در تغذيه متصور شده­اند که از آن جمله می­توان به فعاليت­های ضد­التهابی، استروژنی، محرک رشدی، ضد­حساسيتی، ضد­اکسيدانی، ضد­توموری و سايتوتوکسيک اشاره کرد [3]، ليکن با دانش ما، اهميت حضور اين ترکيبات در خوراک گياه­خواران مورد بررسی قرار نگرفته است. منبع تامين کننده­ی ترکيبات فلاونوييدی در تغذيه­ی گوساله­های شيرخوار خوراک­های علوفه­ای است، که به دليل يافته­های اخير در زمينه­ی اهميت رشد مطلوب پاپيلی­های شکمبه بر اثر تغذيه با خوراک­هايی صرفا کنسانتره­ای، روز به روز از اهميت منابع علوفه­ای در تغذيه­ی گوساله­های شيرخوار کاسته شده است. اين تحقيق تلاش دارد تا با افزودن ترکيبات فلاونوييدی به جيره­ی گوساله­های شيرخوار تغذيه شده با کنسانتره، اهميت حضور اين ترکيبات را بر روی شاخص­های رشد مورد بررسی قرار دهد.

مواد و روش­ها

بيست راس گوساله­ی هلشتاين 2±7 روزه در قالب يک طرح کاملا تصادفی در 4 دسته بر اساس جنسيت، تعداد شکم زايش مادر و وزن تولد گروه بندی شدند. به گوساله­ها تا زمان شيرگيری به طور روزانه قرص­های فلاونوييدی حاوی مقادير ^5-10×3/7 (گروه 1)، ^4-10× 3/7 (گروه 2)، و^3-10×6/3 (گروه 3) گرم فلاونوييد به ازای هر کيلوگرم وزن بدن خورانيده شد. گروه شاهد قرص­های فاقد ترکيبات فلاونوييدی مصرف کردند. در طی انجام آزمايش، گوساله­ها هيچ گونه ترکيب آنتی­بيوتيکی مصرف نکردند. گوساله­ها تا زمان شيرگيری به طور روزانه در طی دو نوبت به مقدار 10 درصد وزن بدن با شير جايگزين تغذيه شدند. از سن آغاز آزمايش تا سن شيرگيری با کنسانتره (ترکيب کنسانتره بر اساس درصد ماده­ی خشک شامل: 11 درصد جو، 32 درصد سويا، 5/51 درصد ذرت، 5/4 درصد سبوس و 1 درصد مکمل مواد ويتامينه و معدنی) و از سن پس از شيرگيری با کنسانتره و يونجه به صورت مصرف اختياری تغذيه شدند.

ترکيبات فلاونوييدی از بره­موم جداسازی شد. به طور خلاصه، بره­موم به قطعات ريز خرد شد و با اتانول 80 درصد با نسبت 1 به 10 (وزنی/حجمی) عصاره­گيری شد و با کاغذ صافی(واتمن شماره­ی 4) صاف شد. کل محتوای فلاونوييدی عصاره­ی اتانولی بره­موم توسط روش کالريمتريکی که پيش­تر توصيف شده بود اندازه­گيری شد [1]. محلول حاصل از عصاره­گيری در انکوباتور قرار داده شد تا طی 10 روز با دمای 37 درجه­ی سانتی­گراد اتانول­زدايی شد. رزين قهوه­ای رنگ حاصل با 40 درصد آرد جو (به عنوان شکل دهنده و حامل) مخلوط و بر اساس وزن بدن گوساله­ها به قرص­هايی با وزن مشخص تبديل شد.

مقدار مصرف خوراک به طور روزانه ثبت شد. وزن­کشی گوساله­ها به صورت هفتگی تا سن شيرگيری صورت گرفت و پس از آن گوساله­ها به صورت ماهيانه وزن کشی شدند. سن شيرگيری به عنوان سنی که گوساله­ها می­توانستند 680 گرم کنسانتره در دو روز متوالی مصرف کنند، گزارش شد [2]. امتياز مدفوع، طول و ارتفاع بدن بر طبق پيشنهاد لارسن و همکاران تعيين شد [4]. داده­ها با نرم­افزار تجزيه­کننده­ی آماری با رويه­ی مدل مختلط، تجزيه­ی واريانس شدند.

نتايج و بحث

ميانگين (± انحراف معيار) وزن، ارتفاع جدوگاه و طول بدن گوساله­ها در زمان تولد به ترتيب 18/3±37، 04/4±1/79 و 39/3±4/41 بود. حداقل ميانگين مربعات وزن گوساله­ها از سن 7 روزگی تا 4 ماهگی در جدول 1 نشان داده شده است. با افزايش سن گوساله­ها وزن بدن افزايش يافت (05/0P<)، ليکن اين افزايش تحت تاثير مصرف ترکيبات فلاونوييدی قرار نگرفت. اگر چه اختلاف معنی­داری در پايان دوره­ی آزمايش (سن 4 ماهگی) بين وزن گوساله­ها مشاهده نشد، اما مقدار عددی افزايش وزن بين گروه شاهد و گروه­هايی تحت تيمار قابل توجه بود (جدول 1).

جدول 1. حداقل ميانگين مربعات وزن ِ(کيلوگرم) گوساله­های تغذيه شده با سطوح مختلف ترکيبات فلاونوييدی

مصرف سطح بالای ترکيبات فلاونوييدی (گروه 3) نسبت به مصرف سطح پايين اين ترکيبات (گروه 1) سبب بالا رفتن اشتهای گوساله­ها در سنی زود هنگام شد، که اين امر خود را در شاخص­های سن و وزن شيرگيری نمود داد، اما نسبت به گروه شاهد تفاوت معنی­داری مشاهده نشد (جدول2). شاخص­های رشد سيستم اسکلتی (ارتفاع جدوگاه و طول بدن) گوساله­ها در زمان شيرگيری تحت تاثير مصرف ترکيبات فلاونوييدی قرار نگرفت (جدول 2). بازده خوراک تحت تاثير مصرف ترکيبات فلاونوييدی قرار نگرفت، ليکن مقدار افزايش عددی آن در دوره­ی شيرخوارگی قابل توجه بود.

جدول 2. حداقل ميانگين مربعات صفات عمل­کردی گوساله­های تغذيه شده با سطوح مختلف ترکيبات فلاونوييدی تا سن 4 ماهگی.

جدول 3. حداقل ميانگين مربعات مقدار مصرف خوراک و امتياز مدفوع گوساله­های تغذيه شده با سطوح مختلف ترکيبات فلاونوييدی.

مصرف کل و روزانه­ی کنسانتره با افزايش سن گوساله­ها افزايش يافت (05/0P<)، اما تحت تاثير مصرف ترکيبات فلاونوييدی قرار نگرفت (جدول 3). مقدار کل و ميانگين روزانه­ی علوفه­ی مصرفی پس از شيرگيری تحت تاثير مصرف پيش از شيرگيری ترکيبات فلاونوييدی قرار گرفت (جدول 3)، به طوری که گوساله­هايی که کم­ترين مقدار ترکيبات فلاونوييدی را مصرف کرده بودند (گروه 1)، مقدار بيش­تری علوفه و کنسانتره پس از شيرگيری مصرف کردند. با توجه به خواص ضد­باکتريايی ترکيبات فلاونوييدی [3]، انتظار بر آن بود که اين ترکيبات بتوانند ميزان اسهال را در گوساله­ها کاهش دهند، اما نتايج حاکی از عدم تاثير اين ترکيبات بر شاخص اسهال گوساله­ها بود (جدول 3).

نتيجه گيری

نتايج اين تحقيق نشان داد که حضور ترکيبات فلاونوييدی در جيره­ی گوساله­های شيرخوار بر برخی شاخص­های رشد موثر است، به طوری که مصرف اين ترکيبات، وزن و سن شيرگيری را تحت تاثير قرار داد و مقدار کل و ميانگين روزانه­ی علوفه­ی مصرفی را متاثر ساخت، اما بر ديگر شاخص­های رشد بی­تاثير بود. به نظر می­رسد حضور اين ترکيبات در جيره­ی گوساله­های شيرخوار بخشی از يک برنامه در تغذيه­ی سنتی بوده که امروزه فراموش شده است. اين تحقيق اولين مطالعه­ی صورت گرفته در زمينه­ی اهميت ترکيبات فلاونوييدی در تغذيه­ی گوساله­های شيرخوار است و برای اظهار نظرهای قاطع در اين زمينه نياز به انجام تحقيقات بيش­تری وجود دارد.

منابع

1.      Eberhardt, M. V., C. Y. Lee, R. H. Liu. 2000. Antioxidant activity of fresh apples. Nature. 405: 903-904.

2.      Franklin, S. T., D. M. Amaral-Phillips, J. A. Jackson, and A. A. Campbell. 2003. Health and performance of Holstein calves that suckled or were hand-fed colostrum and were fed one of three physical forms of starter. J. Dairy Sci. 86:2145–2153.

3.      Havsteen, B. H. 2002. The biochemistry and medical significance of the flavonoids. Pharmacology and Therapeutics. 96: 67–202.

4.      Larson, L. L., F. G. Owen, J. L. Albright, R. D. Appleman, R. C. Lamb, and L. D. Muller. 1977. Guidelines toward more uniformity in measuring and reporting calf experimental data. J. Dairy Sci.60:989–991.